Ecz. Simay ÖNCEBE
BİTKİSEL ÇAYLAR
Hepimizin her geçen gün yeni bilgiler öğrendiği her alanda gelişmekte olan dünyanın bir parçası olan bitkilerin şifası aydınlatılmayı bekliyor.
Bitki çayları, insan vücudunun işlevini sağlıklı sürdürebilmesi için fitokimyasallar, mineraller ve vitaminler gibi gerekli bileşenleri içerirler. Doğru dozda doğru bitkiyi doğru kişi önerirse sağlıklı yaşam ve tedavide bitki çaylarının rolü büyüktür. Ancak dikkat edilmeyen bazı durumlarda ise bitki çayları sağlığımızı tehdit etmektedir.
Bitki çaylarında dikkat edilmesi gereken hususların başında kalite gelir. Bitki bileşenlerini etkileyen coğrafik etkenler, tarımsal etkenler, çevresel etkenler, işlenme şekli, saklama koşulları gibi birçok kaliteyi etkileyen faktör vardır. Ayrıca bitki çaylarının standardize olmuş, temiz, mikrobiyolojik olarak uygun, çevresel atık vb. zararlı kimyasal içermemesi gerekir.
Halk arasında genellikle ’doğal’ adı altında yan etkileri ve risk faktörleri bilinmeden bilinçsizce kullanılan çaylar, ölümcül sonuçlara yol açabiliyor. Aktar gibi bitkisel ürünlerin uzman kişiler olmadan satıldığı noktalarda yanlış bitki ve tür önerileriyle sağlığımızla oynuyoruz. Örneğin sinir sistemi rahatsızlıkları, mide ve bağırsak rahatsızlıkları için önerdiğimiz melisa otu (Melissa officinalis) yerine piyasada çoğunlukla limon otu satılmaktadır.
Bir bitki çayından fayda görebilmek için etkili bileşenlerinin suya geçmesini yani çözünmesini bekleriz. Örneğin ekinezya bitkisini bağışıklık sistemi güçlendirme, grip ve soğuk algınlığı tedavisinde kullanıldığını biliyoruz. Ancak ekinezyanın bu etkileri gösteren güçlü bileşenleri suda çözünmediğinden ekinezyayı çay olarak uygulamak yerine şurup, kapsül gibi ilaç şeklinde önermek daha doğru olur.
Bu nedenle bitki çayı formülasyonlarını gerçekten bu konuda uzman, yetkin ve bilgili kişilerce yapılması önemlidir. Bu kişiler ise kuşkusuz botanik, farmakognozi, fitoterapi gibi bitki eğitimi alan eczacılardır.
Gerekli yasal düzenlemeler ile halk sağlığında önemli bir yeri olan bitki çaylarının eczanelerde yeni bir kategori oluşturacağına inanıyorum. Bu sayede bitkilerle alakalı teorikte öğrendiğimiz bilgileri pratikte de uygulama şansını yakalamış olacağız.
Kışa girerken ağız yarası, boğaz ağrısı ve bademcik iltihaplanmaları için bir çay formülü:
Papatya çiçeği......... 2g.
Kekik herbası............ 1g.
Adaçayı yaprağı........ 3g.
Kuşburnu meyvesi.... 1g.
Yaklaşık 80 derece su içerisinde ağzı kapaklı bir demlikte demleyip içiniz. Ayrıca soğutulduktan sonra gargara olarak da kullanılabilir.
