Ecz. Şeyma ŞAHİN
Günün kült sorusudur… Sizce omega 3 hangi formda alınmalıdır? Hangi formun emilimi daha iyi ve sağlık açısından daha faydalıdır? Sizce bu bir sağlık önceliği midir? Yoksa pazar yaratma mıdır?
Ama öncesinde belirtmek istediğim konu şudur: Hafıza konsantrasyondan tutunda, depresyona kadar birçok hastalığa karşı artık EPA önemlidir ve EPA yoğun olarak etil ester formlarda bulunmaktadır.
2015 ve 2016 değerlendirme çalışmaları da bunu doğrulamaktadır.
Sizce hangi form omega 3 daha yararlı?
Size yazının başında sır vererek başlayayım…
Tarafsız çalışmalarda EŞİT DOZLARDA verilen tüm omega 3 formlarının 72 saat sonraki kan konsantrasyonları aynıdır…
Hadi beraber en başa dönelim yani kaç form omega 3 var sorusuna…
3 form omega 3 bulunmaktadır. Bunlar;
a. etil ester
b. trigliserit
c. fosfolipid’ dir…
Etil Ester form ve özellikleri:
- Doğada ham hali ile bulunan (semiz otu, ceviz v.b.) ya da trigliseritleringliserol bağının koparılıp EPA ve DHA ile dozu arttırırılan formlarıdır.
- En yüksek dozlarda EPA ve DHA alımı sağlar.
- Gliserol bağının tekrar bağlanması ise re- esterifiyetrigliserit form oluşur ki en aktif form budur.
- Emilim ince barsaktan pankreatik enzim lipazladır. Lipaz enzimi etanol bağını kopararak işleme başlar. Trigliserit (TG) formlara göre işlem daha uzun ve yavaştır. Ayrıca işlem sonucunda etanol çıkışı vardır.İnce barsak hücreleri tarafından alınır, şilomikronlar ile taşınmak üzere trigliserit formuna dönüşür. Sırasıyla lenfatik sistem ve kana geçer.
- Emilim %50 oranındadır ve çok uzun sürededir fakat bunu kontrollü salınım gibi düşünebilirsiniz çünkü işlem saati 2-3 saati bulmaktadır.
- Hücre membranına geldiğinde fosfolipide dönerek kullanılır ya adipoz dokuda trigliserit olarak depolanır.
- Etil ester form olarak ne kadar yüksek omega 3 alırsanız alın omega 3 oksidatif stres oranı değişmemektedir. (Etil ester formlarda gliserol bağı olmadığı için en vurgulanan özellik oksidasyona açık olmasıdır fakat basit bir E vitamini ile ürün oksidasyona karşı korunabilir ki etil ester form içeren her üründe mutlaka E vitamini gibi bir antioksidan koruma vardır)
- Tarafsız yayınlarda trigliserit form ile etil ester form arasında fizyolojik ve klinik etkinlik açısından belirgin bir fark gözlenmemiştir.
- Yine yapılan tarafsız çalışmalarda emilim açısından trigliserit ve etil ester formlar arasında belirgin bir fark görülmemiştir.
- İçeriğinde çok yüksek EPA ve DHA olduğundan çok fazla balık kokusu verme özelliğine sahiptir. Alımında en büyük şikayet bu kısımdadır.
Re-trigliserit form etil ester
Etil ester form
Fosfolipid form ve özellikleri:
- Fosfolipid 2 yağ asidi ve bir gliserol molekülünde oluşmaktadır yapısında doğal olarak kolinde bulunmaktadır. Hem yağda hem suda çözünür ampifilik özelliğe sahiptir. (gliserol ve kolin kısmı suda; yağ asidi kısmı yağda çözünür)
- Hücre membranının ana komponentidir. Hücre zarının her türlü fonksiyonundan sorumludur.
- Krill yağlarında doğal olarak bulunan formdur fakat EPA ve DHA oranları düşüktür. Örneğin; Krill yağı 800 mg içeren bir ürünün %48.5 u EPA ve DHA dır, kalanı diğer yağ asitleridir.
- Suda çözünen kısımları olduğu için emilim etil ester ve trigliserit gibi sadece pankreatik enzimlere bağlı değildir. Ama sadece suda çözünür demek de doğru bir söylem değildir.
- Sindirim sisteminde malabsopsiyon problemi olan hastalarda tercih edilebilir fakat burada düşünülmesi gereken dozajlamadır. Bunun kararının hasta, eczacı ve doktor tarafından verilmesi daha uygun olacaktır.
- Emilim için pankreatik enzimlere çok fazla ihtiyaç yoktur ve emilim oranı %90 civarındadır.
- Omega 3 ile zenginleştirilmemiş saf formları balık kokusunu çok hissettirmez hatta neredeyse kokusuzdur. İçeriğinde düşük oranda EPA ve DHA olduğu düşünülürse zaten kokusuz olması normaldir.
Trigliserit form ve özellikleri:
- Hayvansal kaynaklı omega 3 tür.
- Balığın tüm vücudundan ya da karaciğerinden elde edilebilir.
- Gliserol bağı trigliserit formlarda doğal olarak bulunduğu için etil estere göre daha stabil özellik taşır.
- Yine etil ester formlar gibi pankreatik lipaz enzimi ile ince barsakta yıkılır. Ve şilomikronlar ile taşınır. Emilim süresi daha kısa olup emilim yaklaşık %80 civarındadır.
- Balık kokusu etil ester formlara göre daha az ama fosfolipidlere göre daha fazladır.
Son olarak gelin biraz matematiksel hesaplayalım. Omega 3 içeren ürünlerde önemli olan EPA+DHA miktarıdır. Bu yüzden aşağıdaki hesaplamalarda sadece EPA ve DHA toplamı üzerinden emilim miktarı hesaplanmıştır.Türkiye piyasasında ürün ismi vermeden oran olarak en iyi içeriği olan ürünlerin emilimine bakalım…
Etil ester form:
1100 mg (EPA ve DHA toplam içeriği) x%50 (emilim)= 550 mg EPA+DHA (toplam emilen miktar)
882 mg (EPA ve DHA toplam içeriği) x%50 (emilim)= 441 mg EPA+DHA (toplam emilen miktar)
TG form:
640 mg (Toplam EPA ve DHA içeriği) x%80 (emilim)= 512 mg (toplam emilen miktar)
NOT: kalan TG formlar genellikle EPA, DHA toplam miktarı 300 civarlarında olduğu için hesaplanmamıştır ki hesaplansa bile 240 mg’ı geçmeyecektir.
Fosfolipid form:
600 mg krill yağı%48.5 (EPA ve DHA toplam içeriğinden gittiğimiz için)x%90 (emilim)= 261.9 mg (toplam emilen miktar)
Şimdi matematiksel olarak oranlarda bu şekilde olduğuna göre hangisini kullanacaksınız?
Yazarın şahsi fikri hastalık ve ihtiyaca göre doz değiştiği için karşıdaki kişinin ihtiyacına uygun ürünü vermektir. Ve son çalışmalar ışığında EPA oranı yüksek ürünler tercih ediniz.
Bu yüzden öncelikle hastanızı dinleyiniz.
Sağlıklı günler dileğiyle…
Kaynaklar
- igennus.com/nutrition/omega-3-science/which-form-of-omega-3-is-best/
- Lee JH, O’Keefe JH, Lavie CJ, Marchioli R, Harris WS. Omega-3 fattyacidsforcardioprotection. Mayo ClinProc 83(3):324-32, 2008.
- GISSI-Prevenzione. Dietarysupplementationwith n-3 polyunsaturatedfattyacidsand vitamin E aftermyocardialinfarction. Lancet 354:447-55, 1999.
- Breslow JL. N-3 fattyacidsandcardiovasculardisease. Am J ClinNutr ;83(6 Suppl):1477S-1482S, 2006.
- AREDS-2 InvestigatorsBrochure, www.areds2.org
- Nordoy A, et al. Absorption of the n-3 eicosapentaenoicanddocosahexaenoicacids as ethylestersandtriglyceridesbyhumans. Am J ClinNutr 53:1185-90, 1991.
- Krokan HE, et al. Theenteralbioavailability of eicosapentaenoicacidanddocosahexaenoicacid is as goodfromethylesters as fromglycerylesters in spite of lowerhydrolyticratesbypancreaticlipase in vitro. Biochimica et BiophsicaAca 1168:59-67, 1993.
- Hansen JB, Olsen JO, et al. Comparativeeffects of prolongedintake of highlypurifiedfishoils as ethyl ester ortriglyceride on lipids, haemostasisandplateletfunction in normolipaemic men. Eur J of ClinNutr 47:497-507, 1993.
- Reis GJ, et al. Effects of twotypes of fishoilsupplements on serum lipidsandplasmaphospholipidfattyacids in coronaryarterydisease. Am J Cardiol 66:1171-75, 1990.
- El Boustani S, et al. Enteralabsorption in man of eicosapentaenoicacid in differentchemicalforms. Lipids 22:711-14, 1987.
- Lawson LD andHughes BG. Human absorption of fishoilfattyacids as triacylglycerols, freefattyacids, orethylesters. BiochemBiophysResComm, 156:328-35, 1988.
- Dyerberg J, et al. Bioavailability of n-3 fattyacids. In n-3 FattyAcids: PreventionandTreatment in VascularDisease, SD Kristensen, EB Schmidt, R DeCaterinaand S Endres, eds. BiandGiPublishers, Verona-SpringerVerlag, Londonpp. 217-26, 1995.
- Dyerberg J, et al. Bioavailability of marine n-3 fattyacidformulations. Prostaglandins, LeukotrienesandEssentialFattyAcids 83:137-141, 2010.
- West, Annette L.,Graham C. Burdge, and Philip C. Calder. "Lipidstructuredoes not modifyincorporation of EPA and DHA intobloodlipids in healthyadults: a randomised-controlledtrial." British Journal of Nutrition 116.5 (2016): 788-797.
- Sadovsky R, et al. Prescription omega-3 acidethylestersforthetreatment of veryhightriglycerides. PostgradMed 121:145-153, 2009.
- Ackman RG. Theabsorption of fishoilsandconcentrates. Lipids 27:858-62, 1992.Breslow, JL. . Review: n-3 Fattyacidsandcardiovasculardisease. Am J ClinNutr 83(s):1477s-82s, 2006.
- Leaf A, et al. Clinicalprevention of suddencardiacdeathby n-3 polyunsaturatedfattyacidsandmechanism of prevention of arrhythmiasby n-3 fishoils. Circulation 107:2646-52, 2003.
- Lavie CJ et al. Omega-3 polyunsaturatedfattyacidsandcardiovasculardisease. J AmCollCardiol 51:585-94, 2009.
- Rupp H. Omacor (prescription omega-3-acid ethylesters 90): From severe rhythmdisorderstohypertriglyceridemia. AdvTher 26:675-90, 2009.
- Rupp H. New perspectivesfor an evidence-basedtherapywith omega-3 fattyacidethylesters : Mechanisms of action of omega-3 fatty acid ethyl esters in congestive heart failure 02-Sep-08 , Munich, Germany (Lecture&slides: cardio-symposium.org; Seealso: http://www.omega-3-forum.com/).
- ZuijdgeestvanLeeuwen SD, et al. Incorporationandwashout of orallyadministered n-3 fattyacidethylesters in differentplasmalipidfractions. Br J Nutr 82:481-8, 1999.
- Hansen JB, Berge RK, et al. Lipidperoxidation of isolatedchylomicronsandoxidativestatus in plasmaafterintake of highlypurifiedeicosapentaenoicordocosahexaenoicacids. Lipids 33:1129-9, 1998.
- Harris WS, et al. Safetyandefficacy of Omacor in severe hypertriglyceridemia. J Cardiovasc Risk 4:385-91, 1997.
- Bays HE, et al. Prescription omega-3 fattyacidsandtheirlipideffects: physiologicmechanisms of actionandclinicalimplications. ExpertRevCardiovascTher 6:391-409, 2008.
- Bays H: Rationaleforprescription omega-3-acid ethyl ester therapyforhypertriglyceridemia: a primerforclinicians. DrugsToday (Barc) 44:205-246, 2008.
