Prof. Dr. Bülent Gümüşel Hacettepe Üniversitesi
Eczacılık Fakültesi
Farmakoloji Anabilim Dalı
Hacettepe Üniversitesi sanayiişbirliği ile “yerli aşı üretiminde” ilk sonucu aldı: Hepatit B aşısı üretildi
30 Eylül 2015’te açılışı yapılan, gerek bakteriyel gerekse viral aşıların üretimi için gerekli tüm ekipman ve donanıma sahip Hacettepe Üniversitesi Aşı Ar-Ge Laboratuvarı’nda Türkiye’de ilk olarak teknoloji transferi ile Hacettepe Üniversitesi-T.C. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın proje desteği ile sürdürülen çalışmaların sonucunda 14 Mayıs 2016’da laboratuvar ölçeğinde ulusal/uluslararası standartlara uygun Hepatit B aşı antijeni üretimi gerçekleştirilmiştir.
Bilindiği üzere, Cumhuriyet’in ilk yıllarında aşı üretebilen ülkemizde, 90’lı yılların ortasından itibaren aşı üretimi durdurulmuş olup, dışa bağımlı hale gelmiştir. Halen Türkiye’nin bütün aşıları yurt dışından ithal edilmektedir. Ülkemizin 2023 sağlık ve ekonomik stratejisi kapsamında kendi aşısını üretmesi önemli ve gereklidir.
Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesinin 2013 yılının başında belirlediği hedefi, mümkün olan en kısa süre içerisinde Türkiye’de aşıar-ge’sinin tamamlanması, formülasyonu ve sonrasında da gerçek boyutta üretilerek piyasaya çıkarılması konusunda üniversite ve sanayi işbirliğini hayata geçirmekiçin çalışmak olmuştur. Aşı alanında dünya standartlarına uygun bir üretim büyük yatırımlar gerektirmektedir. Hacettepe Üniversitesi bu işe başlarken öncelikle T.C. Sağlık Bakanlığı’nın ulusal aşı programını belirleyen, ülkemize aşıların girişini düzenleyen, kontrollerini yapan; kısacailgilitüm birimlerinin başkanlarıyla görüşerekaşı ile ilgili mevcut durumun değerlendirilmesini, ihtiyaçların belirlenmesi ve nereden başlanması gerektiği hususunda alt yapıyı oluşturduktan sonra bu doğrultudayapılacak projeyi gerçekleştirebilmek amacıyla gerekli desteklerisağlanmıştır. Bu önemli projededevletin desteği çok önemlidir. Zira aşıların büyük çoğunluğu kişi bazında satın alınarak değil Bakanlık ihalesiyle alınıp ulusal aşı programı çerçevesindehedef grupların (özellikle çocukların) aşılanması şeklinde olmaktadır.
Bu doğrultuda, T.C.Sağlık Bakanlığı’nın himayesinde firmalarla görüşmeler sürdürülmüş olup, 16 Aralık 2013 tarihinde Hacettepe Üniversitesi ve Keymen İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında “Aşı Araştırma, Geliştirme ve Üretimi İşbirliği” sözleşmesi imzalanmıştır. Hacettepe Üniversitesibu ulusal ve çok önemli projeye başlarken adımlarını çok dikkatli ve sağlam atmıştır. Öncelikle ulusal aşı projesi için Sağlık Bakanlığı’nın desteğini alınmıştır. Onun dışında proje yatırım gerektiren bir proje olduğu için Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’ndan ve Hacettepe Üniversitesi’nden proje desteği sağlanmıştır. Keymenİlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. ise aşı içinEkonomi Bakanlığı’ndan da öncelikli teşvik belgesi sağlamış bulunmaktadır. Kısaca aşı projesi devletimizin 2023 hedefleri doğrultusundabir “ulusal kalkınma projesi” olarak önemsenmiş ve benimsenmiştir.
Yapılan çalışmaların sonucunda 14 Mayıs 2016 tarihi itibariyleHacettepe Üniversitesi’nde, Eczacılık Fakültesinin yürütücülüğünde (Proje ekibi: Prof. Dr. Sevda Şenel (yürütücü), Prof. Dr. Bülent Gümüşel, Prof. Dr. R. Neslihan Gürsoy, Prof. Dr. Meral Sağıroğlu, Doç. Dr. Emirhan Nemutlu, Doç. Dr. Pınar Erkekoğlu) Keymen firması ile işbirliği içinde gerçekleştirilen ve ülkemizde bu alanda ilk olan teknoloji transferi kapsamında ülkemizde ilk kez Hepatit B antijeni üretilmiş olup, böylece Üniversite-Kamu-Sanayi işbirliğiyle Türkiye’de aşı üretiminin mümkün olacağı gösterilmiş bulunmaktadır.
Bundan sonraki aşamada T.C.Sağlık Bakanlığı’nın ve ilgi kuruluşlarının desteği ülkemizdeki aşı ar-ge ve üretimi için çok önemlidir. Bilindiği üzere, aşıların büyük çoğunluğu kişi bazında satın alınarak değil bakanlık ihalesiyle alınıp ulusal aşı programı doğrultusunda hedef grupların (özellikle çocukların) aşılanması şeklinde olmaktadır. Yerli aşı üretiminin başlangıçtaki maliyetinin halen ihaleye giren aşılar için verilecek fiyatlardan daha yüksek olabileceği bilinmektedir. Ancak T.C. Sağlık Bakanlığı’nın bu konuda yerli aşı üretimine desteği ile ilgili çalışmaları sürmekte olduğu ve Hacettepe Üniversitesi Aşı Ar-Ge Laboratuvarı’nda ilk defa üretimi gerçekleştirilen Hepatit B aşısının piyasaya çıkarılması için bu desteğin sağlanması da önemlidir.
Ülkemizde ilkleri gerçekleştirmesi ile övündüğümüz Hacettepe Üniversitesi’nin aşı alanında gerek Hacettepe Üniversitesi Aşı Ar-Ge Laboratuvarı’nın kurulması ve çalıştırılması gerekse bu laboratuvarda Hepatit B aşısını üretmesi gibi çok önemli, tarihi gelişmeleri sizlere bildirmekten büyük mutluluk ve gurur duyuyoruz. Bundan sonraki hedefimiz bu laboratuvarda ülkemizin ihtiyacı olan yerli aşıların ar-ge’sini yapabilmek ve üretilmesine katkı verebilmektir.
