Ecz. Hakan Gençosmanoğlu
Sosyal bir ürün olan ilacın üretilebilir, erişilebilir olması yaşamsal önemdedir. Sürdürülebilir bir sağlık güvenliği sistemi ve tedavi hizmetleri için olmazsa olmazdır.
Yaşadığımız dünyada nüfus yoğunluğunun artması, yaşam kalitesinin yükselmesi, ortalama yaşam ömrünün uzaması, kronik hastalıkların artması sonucu yükselen maliyetler, artan bütçeler, sağlık hizmetlerini ve sosyal güvenlik sistemlerini oldukça zorluyor.
Bu durum, tüm dünyada devletleri sağlık harcamalarını optimize etmeye yönlendiriyor. Devletlerin buna yönelmelerinin bir diğer nedeni de mevcut bütçelerden, gerekli olan pahalı tedavi giderlerine kaynak ayırma ihtiyacıdır.
İlaç giderleri, tedavi hizmetlerinde çok temel bir pay içermekle birlikte diğer sağlık giderlerine göre daha hızlı bir artış eğilimi gösteriyor.
Bu nedenle özellikle ilaç giderlerinin optimizasyonu anlamlı bir değere işaret ediyor.
Referans İlaç- Eşdeğer İlaç
Eşdeğer ilaçlar, buluşçu firmalar tarafından üretilen referans ilaçların koruma süreleri (patent, veri koruma, veri imtiyazı süreleri) bittikten sonra üretilen ilaçlardır.
Referans ilaçlar, inovatör firma tarafından geliştirilerek patent koruması altında pazara verilen ilk ürünlerdir. Koruma süreleri bittikten sonra bu ürünler referans alınarak eşdeğer ilaçlar üretilir.
Eşdeğer İlaç= Ekonomik İlaç
Eşdeğer ilaç, referans ilaca göre, ülkelere göre değişken bir biçimde % 20- % 80 oranlarında daha ucuz ilaçtır.
Neden böyle? Çünkü, eşdeğer ilaçta referans ilaç üretiminden önce canlı deneklerle yapılan klinik araştırmalar yeniden yapılmaz. Buna gerek olmadığı gibi, halk sağlığı açısından doğru ve etik de değildir. Eşdeğer ilaç üretimi, üreticiler arasında bir rekabet ortamı da yaratır. Bu rekabet ortamı ilacın ucuzlaması sonucunu doğurur.
Ülkemizde toplam ilaç tüketimi içinde, 2014 yılında, kullanılan ilaçların % 50. 6 sı eşdeğer ilaçlardır.
Ancak ekonomik değer olarak (Türk Lirası) bakıldığında yalnızca % 29.6 sı eşdeğer ilaçtır.
Yalnızca bu değere bakıldığında bile eşdeğer ilaçların referans ilaçlara göre çok daha ekonomi yararlı olduğu görülür.
Güvenli İlaç= Eşdeğer İlaç
Eşdeğer ilaçlar, referans ilaçlarla birebir aynı özelliklere sahiptir.
Dolayısıyla, hasta üzerinde aynı tedaviyi sağlarlar. Bu sonuç bilimsel çalışmalarla kanıtlanır ve ilaç ruhsatlandırılırlar.
Eşdeğer İlaç Güvenlidir. Çünkü...
Eşdeğer ilacın üretiminden satışa sunulmasına kadar geçen tüm aşamalar referans ürünlerle aynı aşamaları geçer.
Sağlık otoritelerinin, ruhsatlandırma için şart koştuğu tüm incelemeler yapılır.(Firma genel bilgisi, ürün özellikleri, uzman raporu, ilacın bileşimi, iyi Üretim Uygulamaları, başlangıç malzemelerinin kontrolü, bitmiş ürün kontrolü, stabilite testleri, eşdeğer ürünün referans ürünle karşılaştırılması, pre-klinik çalışmalar, klinik çalışmaları, biyoeşdeğerlik)
Tek fark, daha önce referans ilaç üreticileri tarafından canlılar üzerinde gerçekleştirilen klinik çalışmalar, eşdeğer ilaçlarda yapılmamaktadır.
Eşdeğer ilaçların, hasta üzerinde referans ürünle aynı tedaviyi sağladığı biyoeşdeğerlik çalışmalarıyla kanıtlanır.
Eşdeğer ürünün referans ürünle aynı tedaviyi sağladığı yani terapötik eşdeğer olduğunun kanıtı biyoeşdeğerlik çalışmalarıdır.
Eşdeğer İlaç ve Eczacılar
Eczacılar, reçetelendirilen eşdeğer ilacın karşılanması yanında, referans ilacın yerine ikame etmeye de yetkilidir.
Eşdeğer ilaç;
1) Eczacının temel sağlık danışmanlığı ve sağlık profesyonelliği görevine uygundur, bu konumunu güçlendirir.
2) Eczane ekonomisini güçlendirir.
3) Kamuya, talep ettiği ekonomik uygunluğu sağladığı için eczacının da tercihi olmalıdır.
Sonuç
Sonuçta; eşdeğer ilaç, ülke kaynaklarının, sağlık bütçelerinin ve eczacının dostudur, güvenliği bilimsel olarak tartışılmazdır.
Not: Yukarıdaki yazı İLKO İlaç’ ın Bizden Haberler dergisinde yayımlanmıştır.
https://www.facebook.com/HakanGencosmanoglu
h.gencosmanoglu@eczacininsesi.com
gencosmanogluhakan@gmail.com
